Selective Press Freedom at ang Kulturang Selective Accountability

Noong Pebrero 27, 2026, inaresto ng Quezon City Police ang dating College of Arts and Letters Representative sa University Student Council na si Jobert Pillas kaugnay ng alegasyon ng rape. Ilang araw matapos nito, mula Marso 2 hanggang 4, nagsagawa ang University Student Council ng emergency general assembly at ipinataw kay Pillas ang 30-araw na preventive suspension.

Kapansin-pansin na sa naturang assembly, hindi agad isiniwalat sa maraming miyembro ng konseho ang partikular na uri ng kasong kinakaharap niya. Sa pampublikong pahayag, tinukoy lamang ito bilang isang “criminal-legal case.” Ang mas detalyadong impormasyon, kabilang ang pagbanggit sa alegasyon ng rape, ay inilabas naman ng ilang student publications gaya ng Philippine Collegian, SINAG at Tinig ng Plaridel.

Noong Marso 16, tuluyang inalis si Pillas sa University Student Council. Sa panahong iyon, may isang councilor na humiling, umano sa ngalan ng legal counsel at pamilya ni Pillas, na alisin ang isang larawan at higpitan ang comments sa post ng SINAG. Hindi pinagbigyan ng publication ang kahilingan.

Noong Mayo 26, 2026, ibinasura ng Quezon City Regional Trial Court ang kaso dahil sa kakulangan ng sapat na ebidensya at “reasonable doubt.” Halos apat na buwan ding nakulong si Pillas bago tuluyang ma-dismiss ang kaso.

Ilang buwan matapos ang mga pangyayaring ito, muling lumilitaw ang usapin tungkol sa tinatawag na “administrative and external intervention” sa mga publikasyon sa UP Diliman. Na tinugunan ng panawagan: hands off the campus press. Ang panawagang ito ay lumitaw matapos ang reportage sa kaso ni Pillas at may kaugnayan sa naitalang mga pagtatangkang limitahan ang coverage.

Mahalaga ang kalayaan ng campus press na mag-imbestiga at mag-ulat tungkol sa mga isyung may pampublikong interes. Mahalaga rin ang transparency, lalo na kapag ang sangkot ay mga student leaders na may pananagutang pampubliko sa kanilang mga kinakatawan.

Matatanong natin: Pareho ba ang pamantayang ginagamit sa pagtatanggol sa press freedom kapag ang target ng ulat ay ang administrasyon o iba pang otoridad, at kapag ang target naman ay kapwa student leader o miyembro ng sariling political circle?

Selective Accountability

Sa progressive student politics, mabilis at matindi ang reaksyon kapag ang pinagmumulan ng problema ay administrasyon, estado o isang grupong itinuturing na kalaban. May mga pahayag, mobilisasyon at panawagan para sa accountability. Ngunit nagiging mas komplikado ang usapin kapag ang alegasyon ng sexual violence, harassment o iba pang uri ng abuse ay nagmumula sa loob mismo ng organisasyon.

Lumilitaw ang mga pamilyar na argumento: kailangan muna ng due process, huwag munang ilabas ang impormasyon, baka gamitin ito ng kalaban, o baka makasira ito sa organisasyon. Mahalaga ang due process. Hindi dapat hatulan ang isang tao bilang nagkasala nang walang sapat na ebidensya at wastong proseso. Ngunit ang due process ay hindi dapat maging dahilan upang pigilan ang lehitimong pag-uulat tungkol sa isang isyung may malinaw na public interest.

Magkaiba ang dalawang bagay. Ang pag-uulat tungkol sa isang alegasyon ay hindi awtomatikong paghatol sa akusado. At ang pagtatanggol sa karapatan ng akusado ay hindi dapat mangahulugan ng pagtatago ng impormasyon na mahalaga sa publiko. Ang tunay na pagsubok sa isang prinsipyo ay kung kaya nitong manatiling pareho kahit hindi pabor sa sariling panig ang resulta.

Double Standard

Ang problema ng selective accountability ay hindi lamang tungkol sa isang kaso. Sa loob ng mahabang panahon, may mga pagkakataong mas mataas ang tolerance ng ilang political organizations sa pagkakamali o abuso ng kanilang sariling mga miyembro kaysa sa parehong asal kapag ginawa ng kanilang mga kalaban. Malakas ang impluwensiya ng “tayo laban sa kanila” na pananaw. Kapag may internal controversy, maaaring maging unang konsiderasyon ang posibilidad na magamit ito ng kalaban laban sa organisasyon.

Sa ganitong sitwasyon, ang accountability ay nagiging secondary concern.

Mas lalong nagiging komplikado ang usapin kapag ang sangkot ay isang taong may posisyon, network o mahabang kasaysayan sa organisasyon. Ang political capital ay maaaring magsilbing hindi nakikitang proteksiyon. Samantala, ang mga taong walang ganoong impluwensiya ay mas madaling maharap sa mabilis na disciplinary action.

Hindi ito nangangahulugang lahat ng progressive organizations ay ganito. Hindi rin nangangahulugan na walang mga lider at miyembrong seryosong humaharap sa internal abuses. Ngunit kung paulit-ulit na lumilitaw ang parehong pattern, hindi na sapat na ituring itong simpleng isolated incident. May problema sa sistema kung ang accountability ay nakadepende sa kung sino ang sangkot.

Kapag organisasyon ang unang pinoprotektahan

Ang pinakamabigat na epekto nito ay sa mga taong nagsasabing nakaranas sila ng abuse. Kapag ang unang konsiderasyon ng isang organisasyon ay ang reputasyon nito, ang political narrative o ang posibilidad na makinabang ang kalaban, maaaring maramdaman ng biktima na mas mahalaga ang organisasyon kaysa sa kanyang karanasan.

Problematic ito para sa mga grupong nagsasabing ang kanilang pangunahing layunin ay pagtatanggol sa mga inaapi. Hindi sapat na maging matapang sa pagtuligsa sa abuse ng kapangyarihan kapag ang gumagawa nito ay nasa labas ng sariling hanay. Ang tunay na political at moral test ay kung handa ring harapin ang parehong problema kapag nangyayari ito sa loob.

“Conditional Press Freedom”

Ganito rin ang hamon sa campus press. Ang press freedom ay hindi dapat nakadepende sa kung sino ang napapaboran o napapahamak ng isang ulat. Kung malaya ang isang publication na mag-ulat tungkol sa administrasyon, dapat din itong maging malaya na mag-ulat tungkol sa student leaders, political organizations at mga grupong malapit sa sariling audience.

Hindi ibig sabihin nito na walang limitasyon ang campus journalism. May mga pamantayan pa rin sa verification, fairness, privacy at due process. Ngunit ang mga pamantayang ito ay dapat ilapat nang pare-pareho. Kung ang press freedom ay ipinagtatanggol lamang kapag ang target ng reporting ay isang kalaban, ngunit kinukuwestiyon kapag ang target ay isang kaalyado, nawawala ang moral consistency ng prinsipyo. Sa puntong iyon, ang press freedom ay nanganganib maging isang political position sa halip na isang journalistic principle.

Mas malawak sa isang kaso ng student politics ang usaping ito. Ang UP campus ay maaaring tingnan bilang maliit na larawan ng isang problemang umiiral sa maraming political movements: ang agwat sa pagitan ng moral claims at actual practice.

Madaling magsalita tungkol sa accountability kapag ibang tao ang kailangang managot. Mas mahirap itong gawin kapag ang pananagutan ay nangangahulugan ng pagharap sa pagkakamali ng sariling kasama. Madaling ipagtanggol ang oppressed kapag malinaw kung sino ang oppressor. Mas mahirap kapag ang alegasyon ay tumatama sa isang taong itinuturing na kaibigan, lider o kasama sa kilusan. At dito nasusukat ang consistency ng isang organisasyon.

Ang critical thinking ay hindi dapat huminto sa pintuan ng sariling grupo. Ang prinsipyo ng accountability ay walang saysay kung may mga taong awtomatikong nakakakuha ng exemption dahil lamang sa kanilang political affiliation. Hindi kailangang pumili sa pagitan ng press freedom at due process. Maaaring ipagtanggol ang parehong prinsipyo.

Maaaring kilalanin ang karapatan ng isang akusado na mapailalim sa wastong proseso habang kinikilala rin ang karapatan ng publiko na malaman ang mga impormasyong may lehitimong public interest. Maaari ring ipagtanggol ang campus press habang pinupuna ang paraan ng isang publication kung may paglabag sa journalistic standards. Ngunit ang pamimintas ay hindi dapat mauwi sa intimidation, suppression o selective application ng prinsipyo.

Sa huli, hindi ang lakas ng isang organisasyon na batikusin ang kalaban ang sukatan ng political maturity nito. Mas mahalaga kung kaya nitong gamitin ang parehong pamantayan sa sarili. Ang press freedom ay hindi dapat para lamang sa mga kuwentong komportable sa isang panig. Ang accountability ay hindi dapat para lamang sa mga taong nasa labas ng sariling bilog.

Kung tunay na mahalaga ang dalawang prinsipyong ito, dapat pareho silang ipagtanggol kahit ang resulta ay hindi pabor sa atin. Dahil ang pinakamahirap na anyo ng accountability ay hindi ang paniningil sa kalaban. Ito ay ang pagkakaroon ng tapang na maningil sa sarili.